Rapporten en studies over openbaar bestuur en regionaal-economische samenwerking

  • Iedereen (publiek zichtbaar)

Maak verschil. Krachtig inspelen op regionaal-economische opgaven+ achtergronddocumenten

Proeftuinen maak verschilIn deze rapporten heeft de Studiegroep Openbaar Bestuur onderzocht hoe het Nederlandse openbaar bestuur - in werkwijze en inrichting - optimaal bij kan dragen aan economische ontwikkeling. Op basis van literatuurstudie en empirisch onderzoek zijn een aantal belangrijke economische trends aangewezen : toenemende regionalisering van opgaven, de groeiende onvoorspelbaarheid en snelheid van economische ontwikkelingen en de toenemende verwevenheid tussen domeinen, instellingen en derde partijen.

Om daar bestuurlijk adequaat op te reageren stelt de Studiegroep voor om bij de inrichting van de werkwijze van het openbaar bestuur de inhoudelijke opgaven op regionaal niveau voorop te stellen. Het is van belang om het adaptief vermogen van de overheden te vergroten en de verbindingen tussen domeinen, sectoren en bestuurslagen te versterken. Op die manier kan het openbaar bestuur beter inspelen op de veranderende werkelijkheid en de 21e eeuw binnen stappen.

Voor de komende kabinetsperiode wordt de volgende agenda geadviseerd:

1. De inhoudelijke opgave staat voorop, 2. Mensen maken het verschil in het openbaar bestuur, 3. Geen blauwdruk, geen vrijblijvendheid, 4. De-hiërarchisering van de verhouding tussen provincie en gemeente, 5. Moderniseren van financiële verhoudingen, 6. Deregulering van wetgeving, 7. Interbestuurlijk kader: programma's voor economisch regionaal-bestuurlijke opgaven.

Download hier het rapport Maak verschil - Krachtig inspelen op regionaal-economische opgaven

Rapport (maart 2016) van de Studiegroep Openbaar Bestuur. De Studiegroep Openbaar Bestuur adviseert over het functioneren van het openbaar bestuur in Nederland in het licht van toekomstige economische ontwikkelingen ten behoeve van de volgende kabinetsperiode. 

Openbaar besturen in beeld

Download hier het rapport Openbaar besturen in beeld

In dit achtergronddocument (maart 2016) ‘Openbaar besturen in beeld’ is kennis bij elkaar gebracht over de inrichting en werkwijze van het openbaar bestuur in Nederland.

Openbaar bestuur en economische ontwikkeling

Download hier het rapport: Openbaar bestuur en economische ontwikkeling

In dit achtergronddocument 'Openbaar bestuur en economische ontwikkeling' wordt uiteen gezet wat de invloed van het openbaar bestuur is op economische ontwikkeling.

Het openbaar bestuur in historisch perspectief

Download hier het rapport: Het openbaar bestuur in historisch perspectief

Deze publicatie (april 2016) bevat de uitkomsten van een studie naar het functioneren van het openbaar bestuur in het verleden en biedt daarmee inspiratie voor het nadenken over het huidige functioneren van het openbaar bestuur. 

Maatwerkdemocratie

Download hier het rapport Maatwerkdemocratie. Naar een krachtiger, trefzekere gemeenteraad 2020 als kruispunt in de lokale democratie.

In dit rapport is geconstateerd dat individuele raadsleden lastig het hoofd kunnen bieden aan de verschillende uitdagingen van het moderne raadslidmaatschap. Er is onzekerheid over de capaciteiten van de individuele raadsleden, over de rol die de raad aan moet nemen en over de verhouding raad burgers/college van B&W. Ten slotte is het door de decentralisaties en de schaalvergroting moeilijker voor gemeenteraden om greep te houden op de almaar technischer en complexer wordende beleidsdossiers.

Op weg naar een meervoudige democratie

Download hier het rapport ‘Op weg naar meervoudige democratie’

oproep van de Commissie Toekomstgericht Lokaal Bestuur, 2016

Dit rapport heeft onderzocht of de inrichting van het bestuurlijk systeem effectief genoeg is om de opgaven aan te kunnen. Het constateert dat het democratisch functioneren van het lokale bestuur zorgen oplevert. De druk op het lokale bestuur en de veranderende samenleving noopt tot het toekomstgericht lokaal bestuur nodig waar nieuwe verbindingen tussen politieke en verschillende vormen van maatschappelijke democratie een plek hebben. Er zou met verschillende vormen van democratie geëxperimenteerd moeten kunnen worden om tot een meervoudig stelsel van lokale democratie te komen. Want juist meervoudigheid in het democratisch stelsel doet recht aan de verschillen die er in Nederland zijn en kan daarom maatwerk bieden.

 

Effecten van regionaal bestuur voor gemeenten.

Download hier het rapport Effecten van regionaal bestuur voor gemeenten. Bestuursstructuur, samenwerkingsrelaties, democratische kwaliteit en bestuurlijke effectiviteit.

Prof.dr. Marcel Boogers et al., April 2016

In dit rapport is onder andere onderzocht hoe de regionale samenwerkingsverbanden van gemeenten eruit zien, welke verschillen er tussen samenwerkingsconstructies zijn, wat de effecten van regionaal bestuur zijn voor gemeenten, hoeveel samenwerkingsverbanden gemeenten hebben en wat dat financieel voor consequenties heeft.

De veranderende geografie van Nederland. De opgaven op mesoniveau

Download hier het rapport De veranderende geografie van Nederland. De opgaven op mesoniveau.

Auteurs Prof. dr. P. Tordoir Drs. A. Poorthuis Dr. P. Renooy
Ruimtelijk economisch Atelier Tordoir, Regioplan
Maart 2015

In opdracht van het ministerie van BZK hebben de onderzoeksbureaus Regioplan en Atelier Tordoir een onderzoek verricht naar de ruimtelijk-economische opgaven van het middenbestuur. Op basis van analyse van kwantitatieve data met betrekking tot de structuur, dagelijkse verplaatsingen en verhuizingen van burgers, werkplekken en bedrijven, uitgesplitst naar kenmerken en gemeenten hebben de onderzoekers een “foto” gemaakt van patronen, relaties en structuren die samenhangen met de provinciale kerntaken. Ook voorziene toekomstige ontwikkelingen zijn bij de analyse betrokken.  Uit dit onderzoek komen verschillende beelden naar voren, waaronder de daily urban systems of te wel de dagelijkse stedelijke systemen waarin mensen zich concentreren. Er zijn in Nederland op verschillende onderwijs- en arbeidsniveaus verschillende regionale dagelijkse migratiestructuren te vinden. Veranderingen in deze dagelijkse structuren hebben gevolgen voor beleidsvragen. Ook is zichtbaar dat mensen zich dagelijks vaak over meerdere bestuurlijke administratieve grenzen bewegen.

Bepalen betekent betalen

Download hier het rapport ‘Bepalen betekent betalen’

Advies van de Commissie Financiële ruimte voor gemeenten
Alexander Rinnooy Kan, voorzitter
2015

In dit advies wordt bepleit dat de decentralisaties van de afgelopen jaren extra taken voor de gemeenten heeft opgeleverd, maar deze taakoverdracht niet gepaard ging met een evenredige ontwikkeling van de gemeentelijke financiële ruimte. Om gemeenten meer financiële ruimte te geven en de afhankelijkheid van het Rijk te verkleinen wordt voorgesteld om meer flexibiliteit in het financiële domein te creëren. Daaronder wordt verstaan het creëren van meer gemeentelijke belastingsvrijheid, meer investeringsruimte, meer ruimte binnen de huidige financiële verhoudingen en meer ruimte door het verleggen van geldstromen.

Bevolkingstrends

Download hier Regionale bevolkings- en huishoudensprognose 2016-2040: sterke regionale verschillen

Planbureau voor de Leefomgeving/ Centraal Bureau voor de Statistiek
2016

Dit onderzoek laat zien dat de bevolking in Nederland zich verschillend ontwikkeld. Zo zullen bepaalde regio’s groeien en andere krimpen. Ook zullen sommige regio’s in aantallen mensen krimpen, maar in het aantal huishoudens de komende tijd nog groeien. Er ontstaan daardoor grotere regionale verschillen. Verder worden de verwachtingen met betrekking tot de arbeidsmarkt, vergrijzing en onderwijsgerechtigden nog gepresenteerd.

Municipal Fragmentation and Economic Performance of OECD TL2 Regions

 

Bartolini, D. (2015),

Download hier "Municipal Fragmentation and Economic Performance of OECD TL2 Regions”,

OECD Regional
Development Working Papers, 2015/02, OECD Publishing,
Paris.

In dit OESO onderzoek is de relatie tussen gemeentelijke fragmentatie en regionaal BRP per hoofd ontwikkeling onderzocht. De literatuur stelt dat fragmentatie groei kan bevorderen omdat de gemeente dichter bij de burgers zit en daardoor beleid beter af kan stemmen op de lokale situatie. De empirische analyse laat echter zijn dat fragmentatie een negatieve impact op het BRP per hoofd heeft behalve voor (plattelands)regio’s met weinig inwoners. In dat soort gebieden is fragmentatie positief. Vanuit economisch perspectief kan het dus nuttig zijn om in stedelijke gebieden de administratieve fragmentatie te verminderen. De ontwikkeling van administratieve fragmentatie zou dus gelijk moeten lopen met de ontwikkeling van urbanisatie in een regio.

Niet alleen een ambt, ook een ambacht. De kwaliteiten van raadsleden, burgemeesters en wethouders

Download hier het advies Niet alleen een ambt, ook een ambacht. De kwaliteiten van raadsleden, burgemeesters en wethouders.

Briefadvies van de Raad voor het openbaar bestuur
Oktober 2016

In dit advies wordt gesteld dat het lokale bestuur onder grote druk staat vanwege de grootte van de opgaven. Deze opgaven vereisen veel van bestuurders. Maar de kwaliteit van het lokale bestuur staat onder druk. Het ambt is transparanter, dynamischer en complexer geworden; er zijn veel tegengestelde verwachtingen; de personalismering van het politieke ambt neemt toe; er zijn daardoor accentverschuivingen in de benodigde competenties en vaardigheden; het verbindend vermogen is een kerncompetentie; kortom het ambacht vergt professionele aandacht. Er wordt geadviseerd meer aandacht voor de professionalisering van bestuurders en raadsleden te hebben. Er zou ruimte moeten komen voor deskundigheidsbevordering en persoonlijke ontwikkeling en reflectie.