ROB: ‘Democratie is méér dan politiek alleen: burgers aan het roer in hun leefwereld’

    Willem-Jan Velderman
    • Iedereen (publiek zichtbaar)
    Door Willem-Jan Velderman 69 dagen geleden

    Op 28 juni 2017 presenteerde de Raad voor het openbaar bestuur het adviesrapport ‘Democratie is meer dan politiek alleen: burgers aan het roer in hun leefwereld’. Het advies is agenderend van aard en richt zich op het meer zichtbaar maken van moreel eigenaarschap van bijvoorbeeld huurders, patiënten, leerlingen en hun ouders als het gaat om maatschappelijke organisaties. Dit is mogelijk door meer zeggenschap te geven over de organisaties die een belangrijke rol spelen in het leven van diezelfde huurders, patiënten, leerlingen en hun ouders.

    Lokaal

    Volgens de Raad experimenteren veel gemeenten met nieuwe democratievormen waarin inwoners op directe wijze participeren op straat- en wijkniveau. Zo is het als inwoner mogelijk in verschillende gemeenten te werken met samenlevingsagenda’s, buurtbudgetten en maatschappelijke akkoorden. De Raad beschrijft dat bij veel inwoners de wens en mogelijkheden bestaan als individu en collectief ook invloed uit te oefenen op maatschappelijke organisaties die deel uitmaken van hun dagelijks leven.

    Zorg, onderwijs en wonen

    Maatschappelijke organisaties binnen de domeinen van zorg, onderwijs en wonen lijken echter andere keuzes te maken door patiënten, huurders en leerlingen en hun ouders als dienstafnemer te zien. In z’n laatste advies als voorzitter betoogt voorzitter Jacques Wallage dat maatschappelijke organisatie mensen weer als eigenaar moeten zien: “Daaruit volgt dan ook dat ze ruimte moeten krijgen om mee te denken, te beslissen en te helpen met uitvoeren. Een beperkte betrokkenheid ondergraaft de legitimiteit van deze organisaties, de onderlinge solidariteit die in de publieke sector nodig is en miskent de brede democratische rol van burgers.

    Instituties voor Collectieve Actie

    Wanneer lokale overheden te maken krijgen met instituties voor collectieve actie, zoals coöperatieve verenigingen, moeten zij in ‘betrokken bescheidenheid’ terugtreden en indien nodig optreden om gelijkheid en publieke belangen te waarborgen. Wanneer maatschappelijke organisaties te maken krijgen met soortgelijke instituties voor collectieve actie, zoals een wooncoöperatie door huurders, moeten zij deze initiatieven niet ‘koloniseren’.

    Direct zeggenschap vergroten

    De Raad bepleit het vergoten van zeggenschap van inwoners en erkent bijkomende vraagstukken als het gaat om legitieme vertegenwoordiging. “Een goede relatie tussen het bestuur van maatschappelijke organisaties en de formele medezeggenschap is essentieel voor goed functionerende vormen van informele zeggenschap”. Zij doet een beroep op professionals werkzaam bij maatschappelijke organisaties om te waarborgen dat ook inwoners participeren die niet even mondig zijn of ‘over de juiste toerusting’ beschikken om op te treden als volwaardige participant.

    Maak Verschil

    In het rapport ‘Maak verschil’ van de Studiegroep Openbaar Bestuur is democratische legitimiteit benoemd als ankerpunt bij het vormgeven van publieke processen, in het bijzonder bij regionale samenwerking. Evenals de Rob roept ook de Studiegroep op om de democratische legitimiteit breder en meer gedifferentieerd te bezien door aan te sluiten op de dynamiek van maatschappelijke opgaven en verbanden. Meer concreet betekent het dat niet alleen volksvertegenwoordigende organen een rol bij democratische legitimiteit hebben te vervullen. Het gaat juist om een wisselwerking tussen deze volksvertegenwoordigende organen en partijen waarmee overheden in toenemende mate samenwerken om doelen te realiseren, zoals burgers, bedrijven en kennisinstellingen.

    Tips om te lezen

    Lees hier het gehele ROB-rapport ‘Democratie is méér dan politiek alleen: burgers aan het roer in hun leefwereld’.

    Lees hier over het ROB-rapport ‘Economisch omgaan met financiële verhoudingen’.

    Lees hier het rapport ‘Maak Verschil’ van de Studiegroep openbaar bestuur. 

     

    Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers