De vernieuwde aanpak MIRT, leren omgaan met het elastiek!

    Willem-Jan Velderman
    • Iedereen (publiek zichtbaar)
    Door Willem-Jan Velderman 144 dagen geleden

    Op maandag 26 juni organiseerde de denktank van de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur (NSOB) een bijeenkomst over een onderzoek dat zij, in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Milieu, uitvoert naar de vernieuwing van het MIRT: het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport. Het MIRT is het belangrijkste instrument dat de Rijksoverheid tot haar beschikking heeft op het terrein van infrastructurele planning. Binnen dit programma maken rijk en regio afspraken over de verschillende infrastructurele projecten die tot 2030 uitgevoerd worden.

    Enkele jaren geleden is een vernieuwing van het MIRT ingezet wegens ontwikkelingen als de veranderende rol van de overheid en de opkomst van meer horizontale verbanden met de regio als gevolg van decentralisaties. Binnen het MIRT wordt nu geëxperimenteerd met een brede aanpak, waarin Rijk en regio actief met elkaar samenwerken en er sprake is van een meer adaptieve benadering met focus op opgaven in plaats van projecten. De Denktank van de NSOB reflecteert op het proces van de vernieuwing van het MIRT en de ontwikkeling van de bereikbaarheidsprogramma’s als een poging om de bereikbaarheidsopgaven van nu én in de toekomst op een andere, meer integrale manier te bezien, in regionale en horizontale verbanden. In de bijeenkomst op 26 juni presenteerde de denktank de voorlopige inzichten op basis van een 80 procent versie van hun onderzoeksrapport.

    Een belangrijke observatie van de denktank van de NSOB is dat de vernieuwing van het MIRT plaatsvindt binnen bestaande structuren en systemen van het MIRT. Naar blijkt verhoudt de nieuwe aanpak, waar adaptiviteit, netwerksturing en integraliteit leidend zijn, zich nog moeizaam tot de vaste patronen, werkwijzen en mechanismen die horen bij de meer traditionele rol van de overheid. Hierdoor ontstaat een soort ‘elastiek’ dat de ruimte om anders te gaan werken flink inperkt, en steeds de neiging heeft de nieuwe werkwijze terug te halen naar de oude patronen.

    Met diverse professionals van de departementen IenM, EZ, OCW en BZK is op 26 juni gereflecteerd op de voorlopige analyse van de NSOB. Ook zijn aanbevelingen verkend hoe met het genoemde elastiek kan worden omgegaan. Een van de constateringen is dat er, voorafgaand aan het aanpakken van opgaven in het MIRT, een (meer) strategische afweging moet worden gemaakt hoe dat te doen. Een aanpak hoeft niet per se vernieuwend (anders, netwerkend, adaptief) te zijn, juist omdat niet elke opgave zich daarvoor leent. Kortom, kom voorbij het dogma van de vernieuwing! Het definiëren van de aanpak zou wel vaker 'multi level' (niet eenzijdig Rijk) kunnen worden georganiseerd; een 'multi level schouw' bij de start van een MIRT-traject.

    Verder kwam in de discussie aan de orde dat de vernieuwde manier van werken met het MIRT politiek-bestuurlijk aantrekkelijker kan worden gemaakt. Er lijkt nog een zweem van vrijblijvendheid rond te hangen. Er zou bijvoorbeeld een 'scorebord' kunnen worden ontwikkeld waarmee getoond wordt wat de resultaten van de vernieuwde MIRT-aanpak zijn. In het verlengde hiervan is geopperd om te werken met de succesvolle Randstad Urgent-aanpak met onder andere bestuurlijke duo's van Rijk en regio.

    Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers