Beproefd, gedurfd, versneld

  • Iedereen (publiek zichtbaar)

Conferentie Beproefd, gedurfd, versneld: En nu doorpakken

“We kunnen het anders aanpakken en we gaan het anders aanpakken”, met deze krachtige woorden sloot dagvoorzitter Peter van der Geer maandagmiddag 27 maart de conferentie ‘Beproefd, gedurfd, versneld. Samen verder met Maak verschil’ af. Zes regio’s gingen als proeftuinen sinds zomer 2016 aan de slag met het versterken van regionaal-economische samenwerking. Hoe nu verder?

Betrokkenen bij de zes proeftuinen Noordoost Fryslân, regio Zwolle, Metropoolregio Amsterdam, Drechtsteden, Zeeland en Stedelijk Gebied Eindhoven, ambtenaren van provincies, gemeenten en Rijk, ondernemers en wetenschappers bogen zich in het Haagse New Babylon Meeting Center over die vraag. Welke vervolgstappen kunnen gezet worden tijdens de volgende kabinetsperiode? Hoe kunnen de ervaringen en opbrengsten van de proeftuinen bijdragen aan het versterken van regionaal-economische samenwerking, zowel in de proeftuinen als elders in het land?

Samen is meer

Elke proeftuin hield een presentatie. In Noordoost Fryslân, een krimpregio, wordt hard gewerkt aan het vergroten van het bruto regionaal product. Dat moet in 2025 structureel 400 miljoen hoger zijn. Onder andere door de banden met het bedrijfsleven aan te halen en door samen met het onderwijs te zorgen voor verjonging van de populatie vakmensen. Regio Zwolle heeft gekozen voor een lichte vorm van samenwerking tussen 20 gemeenten. Belangrijke basis: elkaar vertrouwen, kennen en wat gunnen. Metropoolregio Amsterdam staat nu in de Europese top 5 als het gaat om regionale samenwerking en wil stijgen naar de derde plaats. Onder andere door versnelling van de woningbouw en energietransitie. Maar daar is wel ruimte voor experimenten bij nodig. In Drechtsteden hebben zeven gemeenten hun al bestaande samenwerking geïntensiveerd. Om de plannen te realiseren richten zij een regiofonds op. In Zeeland is door de proeftuin de bestuurlijke slagkracht toegenomen. Want samen is meer. De economische structuur versterken blijkt voor iedereen goed. Stedelijk Gebied Eindhoven is de thuisbasis van veel hoog technologische bedrijven en wil dat graag blijven. Met name voor grote ondernemingen met hun enorme verdienvermogen. Om op die weg voort te gaan wil Eindhoven nog meer inzetten op een goed vestigingsklimaat en zo op wereldschaal blijven concurreren.


Stemmen over de stellingen

Medeoverheden

Daarna was het woord aan de leden van de stuurgroep. Wat is hen in de presentaties opgevallen? Eric Eijkelberg van EZ: “Het vervloeien van bestuurlijke grenzen. Ook het Rijk moet meer integraal werken.” Donné Slangen van IenM: “Passie, maar wat mij betreft mag het soms wel wat concreter. Het is niet altijd duidelijk waar de partners elkaar voor nodig hebben.” Jantine Kriens van de VNG: “Ambitieus zijn, maar elkaar niet kapot concurreren. Maak helder wat je van andere regio’s onderscheidt.” Henry Meijdam van IPO: “Er is meer op samenwerking gebaseerd oplossend vermogen. Het enthousiasme is gezaaid. Nu moeten we een agenda maken. Hoe gaan we waarde toevoegen aan de Nederlandse samenleving?” SG Richard van Zwol van BZK: “Enthousiasme. Iedereen pakt het vanuit de eigen situatie aan, want elke regio is verschillend. Maar ik schrik van de bescheidenheid. In Nederland kan niets lukken zonder de betrokkenheid van gemeenten, provincies en waterschappen. Daar begint het mee. Als Rijk hebben we medeoverheden nodig. Ben je daar als regio’s meer van bewust. Waarom stappen de regio’s niet nu naar de formatietafel om te delen in de financiële meevallers?”

Tussenruimte

Na de pauze volgde een levendig debat aan de hand van onderwerpen die de aanwezigen zelf hadden aangedragen. Een greep: moeten regio’s via het belastingstelsel een deel van de winst die hun inspanningen opleveren terugkrijgen? En hoe ga je dat geld verdelen? Via het gemeente- of het provinciefonds of via een apart regiofonds? Dat laatste is geen goed idee, vindt SG Richard van Zwol, want ingewikkeld. “We zouden een deel economische groei structureel extra kunnen toevoegen aan de al bestaande fondsen. En dat geld beschikbaar kunnen stellen voor goede regionale plannen. Zo bouwen we ook meteen een ‘incentive’ in.” Hoe voorkomen we trouwens dat zich straks weer een nieuwe bestuurslaag vormt? Die angst blijkt ongegrond, vinden de aanwezigen. Als je er maar voor zorgt dat het oplossen van vraagstukken centraal staat. En er hoeft ook niet overal een regioraad te komen. Zorg er gewoon voor dat je de mensen die je bij een onderwerp nodig hebt bij elkaar zet. De kiezer vraagt niet om een nieuwe structuur maar om het oplossen van problemen. De regio is een bestuurlijke tussenruimte waar we kunnen doen wat elders niet kan. Maar hoe nu verder? Moeten er meer proeftuinen komen? Nee, want we leren met zes al heel veel. Laten we nu echt aan de slag gaan. Plannen en doelen centraal stellen en denken vanuit opgaven en gunnen. En kom elkaar als dat nodig is te hulp. Of zoals Erik Stam van de wetenschappelijke reflectiegroep zei: “Spring uit de vissenkom.”


Stuurgroepleden proeftuinen. Van links naar rechts: Donné Slangen (ministerie IenM), Richard van Zwol (sg BZK), Eric Eijkelberg (ministerie EZ), Henry Meijdam (IPO), Peter van der Geer (dagvoorzitter), Jantine Kriens (VNG)

Aan het kabinet

Tot slot beklom Henk Jan Meijer, burgemeester van Zwolle, namens de proeftuinen het podium en presenteerde aanbevelingen voor het nieuwe kabinet, onder de titel: ‘Regio’s werken aan economische groei, doet u mee?’. Want na een half jaar experimenteren willen de proeftuinen doorpakken. Dus kabinet: erken de verschillen tussen regio’s en zorg voor regionaal maatwerk in nationaal beleid. Ondersteun de regio’s door partnerschap te bieden en te komen tot regiodeals voor de versterking van de economie. Zorg voor de benodigde financiële arrangementen en zorg dat elke regio een aanspreekpunt krijgt bij het Rijk. Benut de mogelijkheden van huidige wettelijke en financiële instrumenten en investeer in kennis.

Auteur: Bernadette van der Goes

Foto's Bibi Neuray

Zie hier de aanbevelingen voor het nieuwe kabinet namens de zes proeftuinen 'Maak verschil': Regio's werken aan economische groei, doet u mee?